Samoodejście, dlaczego? Największym dobrem jest życie

Wypadek, choroba, nagła, trudna sytuacja… Samobójcy zostawiają po sobie gwałtowny ból. Rodzą się pytania dlaczego i najczęściej nie ma odpowiedzi a przypuszczenia bywają tajemnicze i nieodgadnione. Speedway jest sportem ekstremalnym, niebezpiecznym nie tylko z powodu na kraksy, które okaleczają ciało ale bywa, że zostawiają trwałe kalectwo do końca życia. Zawodnik jeżdżący na żużlu ma stres, on nie boi się ale nie jest wolny od myśli o niebezpieczeństwie. W trakcie walki na torze zapomina się o tym, tam buzuje adrenalina i każdy sportowiec chce swoją ambicją pokonać wszystko. Albo udaje się, albo zwycięstwo zostaje odłożone na później, trudno zresetować niebezpieczeństwo.

Profesor dr. hab. Agnieszka Gmitrowicz, psychiatra z AM w Łodzi mówi tak: “ Ja nigdy bym się nie podjęła wytłumaczenia, dlaczego ktoś popełnił samobójstwo, jeśli tej osoby nie poznałam i nie mogłam jej wcześniej zdiagnozować”.

“Wskakuję” w historię żużlowych przejść, nie mam zamiaru robić statystyk, dotknę tych faktów, no i osób, które znałem. Dawno temu Australijczyk William Robert “Billy” Sanders popełnił samobójstwo, wsiadł do auta, włączył silnik i zatruł się w garażu spalinami. Był nazywany “australijską strzałą”, uczestnik wielu finałów światowych, znakomity, sympatyczny, przystojny. Wicemistrz świata, medalista, postać znacząca w żużlu. Billy miał problem z żoną, którą zainteresował się jego kolega z reprezentacji “Kangurów”. Szok a psychika Sandersa była za słaba, więc sam zadał sobie cios. Koniec.

Wielki talent angielskiego żużla Kenny Carter, zwinny na torze, marzący o tytule mistrza świata, nie doczekał takiej satysfakcji, w Los Angeles na Coliseum w kontrowersyjnej sytuacji lepszy od Cartera okazał się Bruce Penhall, kalifornijskie bożyszcze żużlowych serc, także mojego. Na swojej farmie Kenny po rodzinnej sprzeczce bierze dubeltówkę i strzela do żony, potem do siebie. Dwie ofiary, dramat oblatuje sportowy świat. Kariera Cartera stała otworem, furiat popełnia morderstwo, dzieci zostają sierotami. Tragiczny western.

DLACZEGO on to zrobił?

A dlaczego Edward Jancarz zostaje zasztyletowany przez drugą żonę pewnej styczniowej nocy w Gorzowie? Ikona polskiego i światowego żużla ginie a sensacja jest wstrząsem, nie tylko w środowisku żużlowym. Noż jest ostry tak, jak i wiadomość, że Eddy umiera.

Polska scena żużlowych wydarzeń. Robert Dados, lubelski matador, talent wyjątkowy do ścigania się na torach. Mistrz świata juniorów. Luzacki idol, popularny, efektowny jazdami i efektywny punktowymi zdobyczami. Odlatuje z Lublina, jest we Wrocławiu, w Grudziądzu. Przeżywa ciężki wypadek drogowy w Grudziądzu, “zalicza” próbę samobójstwa, już nie wiem, co było pierwsze. Podczas Grand Prix w Kopenhadze na Parken nagle jedzie pod prąd. Ma zaburzenia psychiczne, błądzi, zły duch czeka na okazję. Robert Dados wybiera śmierć, skraca życie, zadaje potężny ból rodzinie. Dotychczasowe jego życie już było karierą a mogło być jeszcze większą. Już nie będzie.

DLACZEGO on to zrobił?

“Problem samobójstw jest bardzo złożony, a każda osoba ma inną historię życia”, mówi prof. A. Gmitrowicz. – “Zidentyfikowane zostały oczywiście różne czynniki ryzyka. Samobójstwo nie jest przeważnie czymś, co się zdarza bez uprzedzenia. To bardzo często jest proces” oświadcza profesor w rozmowie z Urszulą Rybicką… “Można go przedstawić w postaci wykresu. Na jednej osi można zaznaczyć czynniki ryzyka genetyczne i uwarunkowania osobowościowe, a na drugiej osi można odłożyć stresory, czyli kolejne sytuacje w życiu powodujące stres.”

Młody zawodnik Falubazu Zielona Góra Rafał Kurmański targnął się przed laty na życie. Niesamowita historia, jak inne przypadki, niestety. Młody talent, obiecujacy, życie i medale przed nim a jednak śmiertelna decyzja jest silniejsza od rozumu. Straszne.

Rybniczanin Łukasz Romanek, mistrz Europy, sentymentalny, ambitny. Miał presję na wynik, lecz poza żużlem są też sprawy ważne. O tym warto pamiętać! Trzeba o tym mówić. Był taki skoczek narciarski z USA, który cieszył się z tego, że poleciał, nie wywrócił, wylądował. Oczywiście ambicje są nie do zważenia, inne u każdego, nic jednak na siłę. Łukasz podobnie, jak Rafał i Robert wybrali samoodejście, brutalnie przerwali młode życia, które rokowało sukcesy. Wcześnie złamali swoje charaktery.

Słoweniec Matej Ferjan, żużlowiec lubiany, zżyty z Polską decyduje się na koniec. Wstrząsające. Nitka życia przecięta wbrew naturze. Płaczemy i brniemy w nicość.

DLACZEGO oni to zrobili?

Na oko gladiatorzy, w środku wątli. Szacuje się, że ok. 40 proc. młodych ludzi w Polsce ma myśli samobójcze. Liczba ta rośnie w cywilizacyjnym zawrotnym kieracie.

Bohaterów nie satysfakcjonują słowa: musisz wziąć się w garść. Wszystko albo nic?

TOMASZ JĘDRZEJAK ostatni smutny, tragiczny przypadek samobójstwa…

Znów przywołuję opinię prof. A. Gmitrowicz: – Jeżeli dojdzie do pewnej kumulacji, czyli u osoby, która ma predyspozycje/ tzw. podatność/ nagromadzą negatywne doświadczenia i kryzysy, to ryzyko zamachu samobójczego znacznie wzrasta…

Tomasz Jędrzejak, b. mistrz Polski, zawodnik urodzony w Ostrowie Wlkp. tam mieszkający z rodziną/ dwie nastoletnie córki/ kilka dni temu okrył żałobą bliskich. I nie tylko, cały sportowy świat nie może zrozumieć dlaczego to zrobił, półtora dnia po udanym meczu. Dyskusje trwają, człowiek czasem nie może sobie poradzić sam. Ale dlaczego inni nie widzą załamań, no właśnie jest taki kamuflaż psychiczny. Niby nic a jednak zło dopada. Niszczy psyche, obezwładnia, brakuje wyobraźni, jest destrukcja.

Samobójstwa są nagłymi zdarzeniami, które jak atak serca szokują otoczenie. Jeśli nie ma widocznych symptomów, zrozumienie ostatecznej sytuacji jest niemożliwe. Absolutnie.

SPEEDWAY jest znaczony śmiertelnymi wypadkami na torze, trwałym kalectwem na całe życie. A jednak startują młodzi, chcą być mistrzami, ginie na torze zawodnik a jego brat zaczyna ściganie. Nieprawdopodobne, prawdziwe. Cóż za moc w ludziach, strach wypędzony, ambicja wyżyłowana, wygrywa etos ścigania za wszelką cenę. A cena ostatniej chwili życia jest wciąż bardzo wysoka! Paradoksy gniotą sumienia.

Każdy człowiek ma swój Stalingrad życiowy, mniejszy, większy, górki i dołki, trzeba pokonać zło, żyć dobrymi wspomnieniami a te malowane na czarno odrzucić.

Porady psychologów w życiu pomagają, psychoanalitycy, psychiatrzy pozwalają wrócić do normalności. Każdy chce może czasem wynurzyć się z otchłani dręczących myśli i lekarz jest konieczny. A jeśli furtka ratunkowa zamknięta? Co się robi, by pomóc zawodnikom? Szkoleniowcom, nawet prezesom… Nie ma co się wstydzić. Stać chyba polską władzę żużlową na taką osobę, która bezpłatnie pomoże każdemu w potrzebie. Pogoń za wynikami, pęd dygnitarzy za apanażami – zaciemniają skomplikowane problemy ludzi. Jeśli władze żyją z “żużlowych galerników”, powinny obowiązkowo zadbać o ich życie, kondycję, pomyślność. Pamiętacie jak bohater amerykańskiego serialu Soprano korzystał z psychoanalityczki? Kosztowne, konieczne wizyty; mam informacje, że obecnie w Polsce sporo osób korzysta z porad psychologów, psychiatrów, gdyż życie jest bezwzględne w swojej istocie. “Wyścig szczurów” zabija humanizm i drenuje bezwzględnie. Jak to możliwe, żeby zawodnicy po turnieju Grand Prix w Szwecji/ Malilla/ pędzili 1600 km na mecz Ekstraligi do Częstochowy; byłem tam i widziałem zmęczenie, zawody GP skończyły się późno w sobotę z powodu złej pogody a mecz w Polsce zaczynał w niedzielę o godz. 17.00. no a we wtorek ligowe ściganie w Szwecji. Człowiek musi zregenerować siły, być w pełni wypoczętym, zdrowym, gotowym do jazdy. Działacze z innych sportów nie pojmują tak obciążonego kalendarza. Czy piłkarz Ronaldo gra mecz dzień po dniu? On biega, żużlowiec jeździ. Proponuję, by po turnieju GP daleko poza granicami Polski, dygnitarze żużlowych salonów szybko wrócili/ śpiąc czy nie/ a potem przebiegli na stadionie choćby jedno okrążenie na torze… Za darmo.

DAXuCtBXcAAnaxV

Billy nie był sam

291272

Życie nie każdego pieści. Pieszczochy niech się cieszą pod niebiosa, że nie mają większych kłopotów. Łaskawość losu jest dla nich darem, który nie zawsze jest doceniany. Sport przynosi z sobą stresy, które drążą ciało i umysł bezceremonialnie. Nie każdy wytrzymuje i pęka albo na chwilę, dłuższy czas lub na zawsze. Stany depresyjne bywają silniejsze od chęci życia. Wygrywa najgorszy wybór i kończy się wszystko na mecie po raz ostatni. Mieli po dwadzieścia kilka lat i świat dla nich urwał się na zawsze. Rybniczanin Łukasz Romanek/23 lat/ i zielonogórzanin Rafał Kurmański/22/ targnęli się na swoje życie, trochę starszy od nich rodem z Lublina, mistrz świata juniorów Robert Dados/27/ był ratowany w podobnej sytuacji, lecz niestety lekarze nie dali rady. Wszyscy trzej byli nadziejami polskiego żużla, młodzi, Romanek miał na koncie tytuł mistrza Europy juniorów, mistrz świata juniorów Dados trochę innego charakteru, który po ciężkim motocyklowym wypadku na grudziądzkiej ulicy borykał się z problemami, których już nie poznamy nigdy, Kurmański targnął się w hotelu na życie skutecznie. Talenty, fajni ludzie, świat tańczył przed nimi a jednak sami dokonali tragicznych, ostatecznych wyborów. Nie tylko oni w polskiej rzeczywistości, byli też inni.

Walczący w światowej elicie Anglik Kenny Carter/25/ z Halifaxu, talent, buzia aniołka, nagle na swojej farmie Grey Horse w Bradshaw bierze fuzję i strzela do żony Pameli a potem do siebie. Dramat na miarę zabójstwa Edwarda Jancarza, który w Gorzowie został celnie trafiony nożem przez żonę. Niedawno minęło 23 lata od śmierci Jancarza.

Australijski zawodnik /Billy/ William Robert SANDERS/ ur. 1955/ był czołową postacią narodowego teamu. Utytułowany, jeździł w parze w MŚ z Garym Grahamem Christopherem Guglielmim/ur. 1958/, obaj pochodzili z Sydney. Znacznie lepszego Billy Sandersa nazywano “Czarną strzałą”. Gary w 1985 roku został ukarany za stosowanie narkotyków i zakazano mu startów. W światku żużlowym były takie ”mody” na branie “trawki”, casus Anglika Mike Lee czy rozbrykanych na europejskim gruncie Amerykanów braci Moranów. Jazdy nie tylko w lewo, czasem ostro pod prąd.

Billy Sanders ma bogaty dorobek sukcesów. Przyleciał do Anglii i jeździł w Ipswich, Birmingham, Hull, King’s Lynn. Przyjeżdżał do Polski na mistrzostwa świata i poznałem go na Stadionie Śląskim. Sympatyczny, przystojny, przede wszystkim waleczny i skuteczny. Pamiętam jego udział w finale drużynowych MŚ na londyńskim White City. Startował tm w klubowej drużynie nb. Marek Cieślak…Dziś już nie ma tego stadionu a szkoda, był w centrum Londynu. Australijczycy na White City zdobyli złoto z 31pkt., w składzie: Phil Crump/ ojciec Jasona/ 11, Billy Sanders 7, Phil Herne 7 i John Boulger 6. Srebrny medal wywalczyli POLACY/!/ 28 pkt., Edward Jancarz 9, Marek Cieślak 7, Zenon Plech 6, Jerzy Rembas 5 i Bolesław Proch 1. Brązowy medal dla Szwedów 26 pkt /m.inn. Anders Michanek 11,/ a czwarte miejsce pod szyldem ZSRR 11/ bracia Gordiejewowie, Chłynowski, Paznikow i Trofimow, głównie Ukraińcy/. Gospodarzy brak, odbili sobie za rok we Wrocławiu, gdzie jeździli jak w transie po złoto a Polacy znów ze srebrem /Jancarz, Rembas, Cieślak, Bogusław Nowak, Ryszard Fabiszewski, czyli trzon Stali Gorzów/. Australijczyków w Polsce zabrakło i na długie wypadli z historii DMŚ. Ciekawe, prawda? Trudno im było skompletować skład 4 – 5 zawodników. Odrodzili się po latach i pojawili się m.inn. Todd Wiltshire, Craig Boyce, Ryan Sullivan, Jason Lyons, Leigh Adams, Shane Parker, Jason Crump, Chris Holder, Darcy Ward, Troy Batchelor, Rory Schlein, Davey Watt, Jason Doyle. Medalowe stado” Kangurów”. Ach!

Sanders startował… wszak były na wokandzie atrakcyjne wyścigi MŚ par. W 1983 roku na “Ullevi” w Goeteborgu Sanders z Guglielmim ulegli tylko Anglikom /Carter oraz Peter Collins/ i sięgnęli po srebro. Był w sztosie. Pięć razy uczestniczył w finałach IMŚ; w 1979 roku, gdy na Stadionie Śląskim wygrał Nowozelandczyk Ivan Mauger a Zenon Plech był drugi, Billy zajął piąte miejsce. Na skopanym torze w niemieckim Norden w finale IMŚ, gdzie spektakularne zwycięstwo zaliczył z kompletem punktów ekstrawagancki Egon Mueller, Sanders był drugi, odniósł największy sukces a na trzecim miejscu znalazł się Anglik Mike Lee. W 1980 roku wywalczył brązowy medal IMŚ w Goeteborgu a wygrał długonogi Lee, przed swoim rodakiem Dave Jessupem, czwarty był miejscowy żużlowiec/ dziś tuner/ Jan Andersson a piąty wschodząca gwiazda Bruce Penhall z USA. Byłem wtedy na modnym Ullevi, niestety Plech zdobył tylko jeden punkt i był przedostatni; tajemniczo testował silniki, był w turnieju bez mocy.

Pięć razy startował Sanders w MŚ par a udział z Guglielmim najlepszy, bo srebrny. Pięć razy zwyciężał w mistrzostwach Australii w 1980,81,82,83 i 1985. Uśmiechnięty, czarnowłosy Billy stracił jednak sens życia. Partner z teamu “Kangurów” Gary związał się z jego żoną. Billy nie mógł sobie z tym poradzić. Na progu sezonu 1985, po zwycięstwie w Australii, gdzie Gary/srebro/ przegrał z nim, powziął samobójczą myśl i zatruł się spalinami w aucie. Szok w środowisku! Miał 30 lat i jeszcze sporo startów przed sobą. W tym roku mija 30 lat od jego tragicznej śmierci. A Guglielmi ożenił się z wdową po zmarłym. Samo życie. W Ipswich zainicjowano Memoriał Sandersa. Kariera znalazła koniec zbyt wcześnie i miała dramatyczny finał. Nie pierwszy i nie ostatni.

DLACZEGO tak się dzieje, dlaczego uciekają w nicość? Samotność zabija, otoczenie w decydujących chwilach jest ślepe i głuche. Milkną wiwaty fanów, złowroga cisza paraliżuje i wywołuje ból. Rodzą się więc pytania DLACZEGO… Trudno rozwikłać tajemnice duszy wydawałoby się twardzieli, którzy mają trudne problemy i rozterki. Wjeżdżają ryzykancko w życiowe wiraże i nie potrafią się czasem z karamboli emocjonalnie wydostać. Podejmują okrutne decyzje, które łamią nasze serca, kiedy wspominamy jakimi byli. Miota nami żal i wściekłość, gdy nagle, brutalnie przerwana zostaje nić życia. Tak, ot, bez sensu i zwykle jesteśmy bezradni. Zostajemy zwykle z dręczącymi pytaniami, szukamy odpowiedzi i nie znajdujemy. Niestety!

Mistrz na zamówienie

Zdarzyło się 30 lat temu. Bohater ma dziś 65 lat. Okrągłe, piękne rocznice. Do historii łatwo się wjeżdża, gorzej wyjeżdża. Mamy kontrowersyjne wydarzenia, mamy idoli o których mówi się gorzej czy lepiej ale jeśli są uwiecznieni na kartach historii trudno wymazać fakty. Szum informacyjny trwa różnie czasowo, przy okazjach incydenty sprzed lat odżywają jak upiory, by po sporach wyciszyć atmosferę i wygładzić historię, dla której czas jest lekiem na awantury.

Wracam do tego co wydarzyło się w świecie żużla niespełna 30 lat temu, jakby to działo się niedawno.

Środek lata 1983 roku, rybniccy, ambitni działacze z Mieczysławem Korbasiewiczem i Brunonem Soblem na czele organizują finał kontynentalny indywidualnych mistrzostw świata. Jak zawsze w oparciu o mecenat górnictwa, który już powoli chwiał się w fundamentach przygotowują starannie szczegóły. Zmartwieniem zwykle jest pogoda, lecz sprzyja ona bogatym, jak mówią złośliwi. Finał indywidualny światowy organizują we wrześniu Niemcy na nowym stadionie Halbemond w Norden, w szczerym polu, obiekt wybudowany poza małym miasteczkiem na północy Niemiec z widownią aż na 30 tysięcy publiczności. Kolos na ściernisku. Dosłownie.

Organizatorzy z Norden przyjeżdżają do Rybnika, żeby podpatrzyć organizację. Nie zawiedli się absolutnie. Mieli co podglądnąć, wypić i zjeść do syta. Szefem komitetu organizacyjnego z Niemiec był tęgi, rubaszny Franz Arens. Było z nim trochę kłopotu; bardzo mu się spodobało w Rybniku i jako piwosz zasmakował w rybnickim fullu. Małe buteleczki piwa made in Rybnik mnożyły mu się w rękach i podczas prezentacji zawodników na torze przed główną trybuną nagle pojawił się z piwem w ręce. Konsternacja zupełna i dużo śmiechu, i wstydu dla niemieckiej ekipy, której idolem był nie kto inny tylko Egon Mueller, niezwykle eskpansywny zawodnik mocno marzący o tytule mistrza świata.

Rybnickim działaczom wszystko dopisało znakomicie, pogoda była dopieszczona i zawody przebiegły bez pecha szybko jak ekspress. Szef niemieckiego miesięcznika  „Bahnsport Aktuell“ Christian Kalabis miał kamerę w ręce i opadł z sił po turnieju, bo nie miał czasu nawet napić się czegokolwiek. „Adam, katastrofa“ powiedział mi zaraz po finale. Tak to się potoczyło, błyskwicznie i ze zwycięstwem Zenona Plecha/ komplet punktów/ i drugim miejscem Egona Muellera, trzeci był Czech Jirzi Stancl. Andrzej Huszcza zajął ósme miejsce. Ostatni był Włoch Armando Dal Chiele, przedostatni Rosjanin „ tatarska strzała“ Rif Saitgariejew, który zginął potem tragicznie na torze w Ostrowie Wlkp.

Organizatorzy zbierali zewsząd gratulacje a zwykle oszczędny w pochwałach szef Giekażetu, Zbigniew Flasiński nie krył radości z przebiegu turnieju pod względem organizacyjnym i sportowym. Przy podium nie zabrakło górniczych akcentów regionalnych a orkiestra górnicza zagrała hymn narodowy z barbórkową werwą.

Emocje opadły, czas szybko leci, sezon nie daje odpoczynku i finał światowy zbliżał się nieuchronnie z udziałem naszego solisty Plecha. Niemiecka federacja incydent swojego działacza w Rybniku Arensa odnotowała karą dyscyplinarną.

Na pierwszy turniej w Norden, a 38. w historii poleciałem do Frankurtu a potem snułem się pociągiem wzdłuż Renu, czego nie zapomnę nigdy ze względów turystycznych. Norden mała niemiecka dziura, we wschodniej Fryzji. Stamtąd blisko do Holandii i nad Morze Północne, wieje tam ostro i sypie po oczach czerwoną ziemią. Zamieszkałem w hoteliku „Deutsches Haus“, gdzie Czesi nie dali pospać.

Trening. Nawierzhnia jak skała, nazajutrz kopna jak kartoflisko i uczestnicy zawodów mocno protestowali z Duńczykiem Ole Olsenem i Anglikami na czele. Szwedzki sędzia Rolf Randborg nie dał się złamać. Jedziemy! Zawodnicy szpikulcami mierzyli głębokość toru. Wszystko było jednak przygotowane pod niemiecką ikonę Egona Muellera, już owiany legendą, mający parcie na media, celebryta pełną gębą. Na nic zdały się protesty, Randobrg puścił taśmę i turniej rozpoczął się w atmosferze skandalu. Na Egona nie było siły, wygrywał każdy wyścig jak chciał i fani niemieccy szaleli na trybunach. Był bezkonkurencyjny. W Norden Zenon Plech, który przygotowywał silniki w Hamburgu nie nawiązał do rybnickiej glorii. Był piętnasty z jednym punktem. Fatalnie. Tyle samo zdobył ostatni Jirzi Stancl z Czech.

Niemiecki hymn zagrano 4 września Muellerowi, drugi był szybki jak błyskawica Australijczyk Billy Sanders, który dramatycznie potem zakończył swój żywot trując się w aucie spalinami. Trzeci był uzdolniony Anglik Mike Lee, który z czasem wsławił się zażywaniem narkotyków i … wyjazdem na torze pod prąd. Czwarty był wielki talent Anglik Kenny Carter, który przeszedł do historii jako zabójca żony i samobójca, kiedy użył swojej dubeltowki na angielskiej farmie. Piąte miejsce dla Duńczyka Erika Gundersena, następne dla Olsena, kolejne dla duńskiej rakiety Hansa Nielsena.

Nikt z nich nie poszalał „śpiewająco“ na tak kopnym torze poza Gold Egonem, który z kompletem punktów zdobył tytuł mistrza świata mając 35 lat.

Historia łapie bohaterów szybko i skrzętnie ich przechowuje. Egon Mueller dzięki zmanipulowanemu torowi jest mistrzem klasyka, ponadto kilka razy czempionem na długim torze. To nie jest zawodnik, który był „ jednorazówką“, wielokrotny mistrz Niemiec, ciężko harował ze swoją rodziną na sukcesy. Łatwiej przychodziły mu one wprawdzie na długich torach, ale raz w życiu sięgnął po złoty medal na wymarzonym dystansie i dziś już mało kto pamięta w jakich okolicznościach to się wydarzyło i w jakim „stylu“ gospodarze niemieccy urządzili festiwal arcymistrzowi Egonowi i sobie na Motodromie Halbemond w Norden.

PS. Nie mogłem sobie przypomnieć sędziego z Norden, choć przekazywałem raport do „Sportu“. Ale odnalazł tę relację nieoceniony red. Wiechu Dobruszek z „ Tygodnika Żużlowego“, który ma imponujące archiwum i wróciła mi pamięć. Dzięki.