Raz po raz spotykamy się na Facebooku. Wymyśla różne rzeczy, jest aktywny jak zwykle, nie usiedzi na miejscu, chce być obecny, pokazać się, zaśpiewać, przypomnieć się nie byle czym. EGON MUELLER. 64 lata. Niemiec z fantazją. Najlepszy niemiecki żużlowiec w historii.

Jest połowa lat siedemdziesiątych, jadę do Pragi na eliminację indywidualnych mistrzostw świata. Na liście startowej widnieje niemiecki zawodnik, którego nikt nie zna. Zwraca uwagę jaskrawym strojem z reklamami. Wówczas nie było kevlarów, miał zielonkawą skórę oblepioną logami firm. Wokół niego ludzie, jak przy ważnej osobie, dziewczyny atrakcyjne a on z jasną grzywą włosów. Nie bardzo wychodziło mu debiutanckie jeżdżenie, nie miał opanowego mocnego silnika, kręcił bączki. Budził sensację mimo wszystko; takie były jego początki i moje pierwsze zapamiętanie przyszłego mistrza świata na klasycznym torze i wielokrotnego mistrza świata na długim torze, można śmiało powiedzieć niemieckiej/ czytaj: bawarskiej/ specjalności.

Egon Muller ze znakomitym sprzętem, postury raczej wątłej, szybko robił karierę, czynił postępy, widać było, że bardzo chce i nie był artystą tylko od siadania na motycyklu, tylko sam grzebał przy silniku. Mogli uczyć się od niego nasi zawodnicy, którzy nie trudzili się takimi robotami, wyręczając się we wszystkim mechanikami. Egon był wszędobylski, interesowały go tory i ludzie. Pochodzi z Kilonii, nie miał typowego rodowodu jak na niemieckiego żużlowca, bo speedway to raczej Bawaria oraz tamtejsze krótkie i długie tory. Nie był bywalcem przedimprezowych spotkań, skrzętnie pilnował kariery. Wiedział od początku czego chce, ambitny do bólu, po prostu chciał być mistrzem świata. Człowiek nie sznurek, wszystko wytrzyma. Egon dał radę!

Polubiliśmy się, był zawsze mocno zaaferowany przed i po zawodach. Chętnie uczestniczył w konferencjach medialnych, wykorzystywałem jego” apetyt” pokazywania się w gronie dziennikarzy. Startował bardzo często w Polsce, jeździł  z rodziną, żoną i synem Dirkiem, który potem próbował pójść śladem taty, jednak nie miał tyle woli i chyba zdolności, co głowa rodziny. W parkingach godzinami majstrowali obaj przy motorach. Egon współpracował z bardzo dobrym majstrem bawarskim Otto Lantenhammerem, który świetnie rasował angielskie silniki Weslake, sygnowane literkami OL.

Nie miał silnego głosu do śpiewu ale próbował, nagrał płytkę, pojawiał się w dyskotekach, uwielbiano jego charyzmę, wyciągnął niemiecki speedway na szczyt, tak jak to zrobił w skali całego żużla amerykański gwiazdor Bruce Penhall.

Kiedy poprosiłem Egona na konferencji prasowej  na Stadionie Śląskim żeby zaśpiewał swój utwór, bez wahania wziął mikrofon i zrobił popis. Takim jest do dziś.

W 1976 roku  już w debiucie wygrał finał kontynentalny w Lenigradzie. Rok później w rosyjskim Togliatti, mieście popularnych aut Ład, spotkaliśmy się w finale kontynentalnym. Mueller w tak daleką podróż wybrał się samochodem z rodziną, zatrzymano go na granicy i celnicy dokładnie przejrzeli mu cały sprzęt, spenetrowali auto, spędził  cierpliwie wiele godzin, rozebrali cały motocykl, który musiał sam złożyć. Zdążył na zawody i był drugi. Potraktował tę podróż jako egzotyczne spotkanie ze wschodnią mentalnością. W hotelu“ Wołga” obchodził stoliki uczestników turnieju, jest towarzyski, nie pił mocnych alkoholi, coś zjadł, mówiono mi wtedy, że czegoś nie zapłacił w roztargnieniu. Bywał na wschodzie Europy, wygrał w 1976 roku pierwszy swój turniej “ kont” w Leningradzie, w 1984 roku w ukraińskim Równym, w 1985 w Pocking. Mueller jeździł z etykietą mistrza świata i robił furorę, potrafił być medialny i kokietował publiczność.

No właśnie, 1983 rok. Finał kontynentalny odbywa się w Rybniku. A finał światowy Niemcy przygotowywali na nowym aż 40 – tysięcznym Motodromie “Halbemond” w małym miasteczku Norden na północy Niemiec, we wschodniej Fryzji, skąd blisko nad Morze Północne. Stadion niemal na ściernisku powstał z inicjatywy Franza Arensa, rubasznego działacza, który w Rybniku zasmakował w tamtejszym piwie i podczas prezentacji zawodników pojawił się wesoły z buteleczką piwa w ręce. Nie bardzo chciał stamtąd odejść, były problemy, za co został ukarany przez niemiecką federację.

Finał kontynentalny wygrał efektownie Zenon Plech, Mueller był drugi. Teraz celem było Norden.

Niemcy zrobili wszystko pod Muellera. Zrobił się niezły cyrk. Niemcy pod dyktando przyszłego mistrza zrobili bardzo przyczepny tor, zawodnicy wkładali na treningu szpikulce w nawierzchnię a te głęboko wchodziły jak w torf. Protesty na nic się zdały. Stadion zapełnił się w mistrzowskim debiucie, tłumnie przyjechali Anglicy. Polskę reprezentował Zenon Plech, który niestety nie spisał się tak, jak w Rybniku i zajął z jednym punktem przedostatnie miejsce. A wygrał oczywiście dopinając celu Egon Mueller. Gospodarze znieśli pokornie krytykę a na historycznych kartach został uwieczniony Herr EM. Kto dziś pamięta, że  na ewidentnie spreparowanym torze odniósł życiiowy i jedyny taki sukces. Miał już wprawdzie ozdobione konto złotymi medalami z mistrzostw świata na długim torze, lecz “klasyk” miał największy prestiż. Niemiecki mistrz szybko dyskontował sukces, rosło jego konto, za Norden zgarnął ponad 200 tysięcy marek. Startował, śpiewał, uwielbiany jako atrakcyjny zawodnik i aktor.

Był charyzmatyczną ikoną żużla i spróbował jazd w lidze angielskiej. Nie odnosił wielkich sukcesów, najlepiej czuł się na długim torze oraz w turniejach strefy kontynentalnej. Dysponował zawsze świetny sprzęt, który potrafił sam usprawniać. Miał szczęście sportowe, omijały go większe karambole, choć zaliczył bardzo groźny wypadek na autostradzie, gdy w Porsche pędził jak szalony z południa Niemiec do Kilonii i wyleciał z trasy. Zadrżały serca fanów, jednak ich idol miał ochronę aniołów.

Po latach czynił próby rasowania silników zawodnikom/ Robert Dados/, kręcił się nawet koło Tomasza Golloba. Ciągle jest obecny duchowo i wspomnieniami w sporcie, który był jego barwną przygodą, a on jako artysta w żużlu sprawiał satysfakcję jazdami i artystycznymi popisami w dyskotekach niemieckich. Śpiewający gwiazdor, dziś starszy pan, który chętnie fanonom przypomina się; bierze do ręki gitarę i daje raz po raz czadu na Facebooku.

Taki był i taki jest Egon Mueller, Niemiec z fantazją i kufrem medali, pucharów, bagażem wspomnień przy nie gasnącym kominku. Chętnie zawsze śpiewał: “Go, go, go, Man, go”. Danke Egon.

Eleganckich asów… Szał ciał. Glamour. Kolejny plebiscyt i bal „Przeglądu Sportowego“ i TVP w Teatrze Polskim z bankietem w stołecznym „ Hiltonie“ miał żużlowe akcenty. To kultowa impreza, która dzięki kilkudziesięcioletniej tradycji wyrobiła sobie rangę niebagatelną. Te pierwsze w hotelu „ Europejskim“ miały inny przebieg, zmieniały się epoki, ludzie, estradowe popisy. Została tradycja i poranna jajecznica dla wytrwałych, którzy o brzasku chcą dopiero powrócić do domów. Pamiętam takie czasy włącznie w zabraniem butelki mleka sprzed mieszkania, które leczyło kaca. Bywało, minęło. Mleka pod mieszkaniami nikt nie rozstawia a szkoda, kace nadal są groźne, bo wszystko zależy co się pije i jak przekąsza. I tańczy. Maleńczuka w rytmie Wysockiego? Ciałowo.

77 lat tych imprez nadało im prestiżowy wymiar godny zadzdroszczenia. Znakomity, złoty medalista olimpijski skoczek wzwyż Jacek Wszoła powiedział, że kiedyś te bale gromadziły więcej polityków, prominentów a dziś proporcje się zmieniły i uczestniczy więcej sportowców. Jeden z byłych czempionów wyraził opinię, że przyjemnie popatrzeć na dzisiejszą młodzież, która zjawia się na tych imprezach, dorodna i elegancka. Jak minister sportu Joanna Mucha. Zresztą żużlowe nazwisko. Prawda? Mucha nie siada.

Trenerem roku został wybrany w plebiscycie Marek Cieślak, żużlowy czarodziej polskiej reprezentacji, także świeżo upieczony szkoleniowiec tarnowskiej drużyny. Duży sukces speedway’a, wszak reprezentacja Polski zdobyła trzy razy z rzędu złoty medal. Dlatego mówi się, że intuicyjny trener rodem spod Częstochowy jest najlepszym w swoim fachu na świecie. Czy może nie wygrać w kolejnej próbie plebiscytowej „ Tygodnika Żużlowego“ w lutym? Pytanie retoryczne. Zdobył z zielonogórskim Falubazem mistrzostwo Polski. Był na gali w Warszawie Tomasz Gollob, również szef polskiego żużla Piotr Szymański a przede wszystkim był laureat na ósmym miejscu wicemistrz świata Jarosław Hampel. Żużla zatem nie zabrakło w pierwszej dziesiątce najlepszych polskich sportowców 2011, jak i na parkiecie „ Hiltona“. Bywały chude lata, bywały i takie, że wśród najlepszych wybierano Tomasza Golloba. Ale to już było.

Plebiscyt Przeglądu Sportowego 2011

Impreza jest prestiżowa i liczy się bardzo w rankingu karnawałowych bali warszawskiego establishmentu. Full glamour. Tak, teraz więcej sportowców, lepsze programy artystyczne, splendor telewizyjnych kamer i kreacje kobiet. Od La Manii?

Kreacje, garnitury, krawaty, muszki, zegarki, precjoza, modne buty i atrybuty zabaw. Włosy na żelu. Moda na Palikota? Przyznam, że jeśli kogoś buty gniotą, bezceremonialnie są ściągane i tańczy się boso. Moda na Cejrowskiego?  „Szpile“ nie dla wszystkich. Frywolnie. Odkryć skrawek siebie i wzmocnić pożądanie. Ach te kobiety.

Co się pije? Co kto lubi i na ile kogo stać. W portfelu i do gardła. Kuchnia pierwszorzędna, obsługuje mistrzów po mistrzowsku. Zresztą w siermiężnych czasach, w tych pierwszych w hotelu „Europejskim“ nie było źle. Oprawa? Baloniki nie zmieniają się nawet w kolorach, szlagiery mijają i powracają a nowe zawsze w modzie. Żwawa harmonia, jeszcze w rękach Marcina Wyrostka zrobi atmosferę, do jakiej dołoży się śpie z erotycznym śpiewem Kayah. Stroje wieczorowe black tie oraz business dress. Ach, nie tylko garnitury od Armaniego, zapach seksownych perfum i suknie z gołymi plecami. „Niech żyje bal“ śpiewa Maryla Rodowicz. Szaleństwo szyte na miarę. Jak zegarki Barta „ Timex“ Szlązkiewicza. I marynary Rodrigo De La Garza. Powiśle po meksykańsku.

Powiedziano, że teraz młodzież jest ładna, modna, szykowna. Jak na zdjęciach „I like Photo Group“. Szyk z Manhattanu i niebanalne foty Marcina Kempskiego. Łał!!!

Zostawiam salony, patrzę na stadiony, warsztaty i bankiety w żużlowym środowisku. Takie mnie oto naszły reminiscencje. Kto z kim jadł kolację ze śniadaniem.

Przed laty królowały w żużlu nieśmiertelne dresy, które lansowane były nawet przez wschodnich zawodników na przedimprezowych kolacjach. Zachodni zawodnicy wygalantowani, w garniturach a część w dresach, swetrach i klapkach na nogach. Zmieniły się czasy. Rewia mody kevlarova, wszędzie szpan, nie ma już paskudnych dresów, które królowały na warszawskim Stadionie Dziesięciolecia. Już nie ma tego największego targowiska bodaj w Europie, nie ma też badziewia noszonego w sportowym świecie. Miło popatrzeć teraz na asów, kiedy zjawiają się na żużlowych imprezach, nie tylko asów na Boga, tylko zwykły regiment żużlowego światka.

Zmieniła się mentalność, kultura i możliwość kupienia markowych rzeczy. Jeśli ktoś ma gust i smak może poszaleć i ubrać się na miarę salonowych wybiegów. Dostęp do sklepów z modnymi rzeczami, zasobność i szeroki wybór stwarzają możliwości pokazania na co stać mistrzów i nie tylko mistrzów. Bez obciachu. Paryż i Odessa.

Wojażowanie po świecie stwarzało kiedyś możliwości kupienia oryginalnych towarów a dziś są one w zasięgu ręki, trzeba tylko mieć kasę i gust. Potrzebny Londyn, Paryż, NYC? Yes, no? Jak mawiają kumple kumpli ZARA muszę się napić.

Zatarły się różnice pomiędzy strefami Europy i świata w modzie, noszeniu się i pokazywaniu na sobie co jest szykowne. Dodam, że teraz obserwuję, że niektórzy zachodni zawodnicy mogą podpatrywać modowo naszych sportowców. Mają kogo. I co.

Karnawałowy czas jest stworzony na zabawy, na plebiscyty lokalne. Speedway odgrywa znaczącą rolę w tych wyborach, jest obecny, bo też zawodnicy tego sportu mają dużo do powiedzenia, pokazania. Jest więc miło wszystkim, którzy mają żużel w sercu.

Plebiscyt centralny „PS“ i TVP mamy za sobą, przed nami na koniec karnawałowych szaleństw rodzima impreza o laury  „Tygodnika Żużlowego“ i szef Adam Zając z dobraną ekipą spina się już od dawna, aby wszystko zagrało na 102! Czytelnicy nie próżnują i wybierają najlepszych. Kurtyna czeka na odsłonę. Jeszcze nie było tak, by w Lesznie nie zagrało i żeby jajecznicy o poranku zabrakło. A ku przestrodze… słynny felietonista Kisiel mawiał tak: „Pić można, trzeba tylko od czasu do czasu robić przerwę“.

Tygodnik Żużlowy Gala 2011

Eddy Jancarz

***

Zaczyna się po wstrząsach nowy sezon 92 i z Antypodów wracają żużlowcy do Europy, rozpoczynają się rozgrywki ligowe i eliminacje MŚ.

Tytułu mistrza świata w jeździe solowej broni duński mikrus Jan Osvald Pedersen. Zdobył ten tytuł na torze Ullevi w Goeteborgu w 1991 bezapelacyjnie, z kompeletem punktów. Start i odjazd do mety bez żadnych przeszkód. Nie mógł go dogonić szwedzki talent Tony Rickardsson, który wjeżdżał na orbitę mistrzostw świata. Oto J.O.P miał 15 pkt, TR 12 pkt, zaś o trzecie miejsce ścigali się w barażu Duńczycy Hans Nielsen i Tommy Knudsen, bardziej przebiegły był ten pierwszy i zgarnął brązowy medal. Zanim do tego doszło na poznańskim Golęcinie w środku lata 1991 roku w finale mistrzostw świata par Duńczycy zdobyli złoty medal w składzie: Jan O. Pedersen/14/, Hans Nielsen/14/, Tommy Knudsen nie startował, za nimi byli Szwedzi, potem Norwegowie co było rewelcją/ jeszcze nie jeździł Rune Holta, tylko błyskotliwy i elegancki Lars Gunnestad/. Niestety w tym finale Polacy/Ryszard Dołomisiewicz, Piotr Świst i Wojciech Załuski/ mimo własnego toru zajęli ostatnie miejsce. Kompletna klapa.

Wracam do duńskiego królewicza JOP, który w roku 1991 w Vojens przed swoją publicznością razem z kolegami z reprezentacji wywalczył złoty medal w finale drużynowych mistrzostw świata. Duńczycy zdeklasowali wtedy rywali, JOP był najlepszy, choć Hans Nielsen był przecież perfekcyjny, mały Pedersen wyrósł na godego następcę też małego Erika Gundersena, którego kontuzja wyeliminowała z jazd na torach, po dramatycznym wypadku w Bradford w finale DMŚ w 1989 roku. Pedersen został mistrzem Danii w 1991. Zwycięstwo goniło zwycięstwo, sypały się złociste medale.

Jan O. Pedersen WF 1991

Trzy złote medale Pedersena w 1991 roku windowały go na szczyt i rokowały piękną karierę. Dwa kluby polskie biły się o jego starty w sezonie 1992, padały wysokie kwoty, ostatecznie Niemyjski z Rybnika przebił Morawskiego z Zielonej Góry. Walka była ostra i żużlowy światek żył na przednówku nie tylko dramatycznymi wydarzeniami ze stycznia 1992 ale i „chorymi“ ambicjami nuworyszy polskiego biznesu.

Życie potrafi jednak platać figle okrutne i jak się okazało pokiereszowało plany rybnickiego klubu za duże pieniądze. Fartu nie kupi się za żadne pieniądze.

Po wypadku Erika Gundersena asa duńskiej reprezentacji, coraz bardziej wyrastającego na arcymistrza Hansa Nielsena, nieobliczalnego Tommy Knudsena, w towarzystwie Ole Olsena, Jan O. Pedersen był królewiczem nie z bajki, lecz rzeczywistym faworytem  potrafiącym na szybkim motocyklu zdobywać punkty dające mu wysokie pozycje.

Tak było w 1991 roku i nic nie zapowiadało kolejnego dramatu, bo przecież duńska armada doznała już gorzkiego doświadczenia z Gundersenem.

Sporty ekstremalne żyją niepewnością jutra. Czy ktoś mógł przeczuwać, co stanie się z Australijczykiem Leighiem Adamsem w roku 2011, kiedy zakończył już bogatą karierę? Był zawodnikiem doświadczonym i chciał jeszcze pokazać na co go stać poza żużlem. Nagle stało się najgorsze i Adams musi korzystać z pomocy wózka inwalidzkiego, bo obrażenia jakich doznał okazały się bardzo groźne. Próbuje wrócić do sprawności, rehabilituje się w USA, walczy z determinacją jak na torze a przyszłość pokaże czy los okaże Adamsowi litość.

Trudny przypadek, nie pierwszy i nie ostatni, żużlowcy w jednej sekundzie mogą stracić to, co jest w życiu cenne lub najcenniejsze. Prawdy bywają okrutne a życie bezlitosne.

Zaczyna się sezon 1992. Wiosna, polska liga tradycyjnie bywa różna, w Rybniku mają w zespole asa nad asami. Roman Niemyjski, który pompował wtedy w klub ambicje i pieniądze dopiął swego i wygrał rywalizację o duńskiego królewicza z zielonogórskim biznesmenem leśnego runa i żużlowego podwórka Zbigniewem Morawskim, który urządzał niezłe fajerwerki w Grodzie Bachusa. Rybniczanie mieli nadzieję, że duński królewicz poprowadzi klub do zwycięstw.

Los jest przewrotny i nigdy nie zasypia, zdradliwie czuwa i atakuje zza winkla.

Jan Osvald Pedersen urodził się w środku Półwyspu Jutlandzkiego w Middelfart w 1962 roku w listopadzie. Zaczął jeździć w Fjelsted, znanym klubie, byłem tam owszem i mam dobre wspomnienia z młodzieżową reprezentacją Polski; to był okres tradycyjnych czwórmeczów juniorów Skandynawii, Polski, Niemiec. W Anglii JOP zaczynał bardzo dobrze, bo w Cradley Heath/ 338 m/ naszpikowanym zawsze gwiazdami pod okiem Colina Pratta. Pedersen miał w CH znakomite towarzystwo. Przylepiony do motocykla balansował na nim umiejętnie i potrafił wykorzystać moc silnika. „Brylant“ ubrany na biało, zwykle uśmiechnięty.

XXX

W zabytkowym Viborgu, w środkowej Danii, między Randers a Holstebro, kilkanaście kilometrów od Hjarbeak Fjord mamy 15 maja 1992 roku tragiczny wypadek. Agencje rozsyłają dramatyczne depesze, Jan O. Pedersen ulega groźnej kontuzji i nie wiadomo, czy wróci na tor. Mistrz świata uszkodził kręgosłup i jego sportowa przyszłość stoi pod dużym znakiem zapytania. Kolejny szok. Kruszy się duńska potęga. Speedway znów jest okaleczony.

Trwa walka 30 – letniego królewicza o powrót do rzeczywistości. Uraz okazuje się silniejszy. JOP chodzi, nie wraca na tor i kończy nieszczęśliwie karierę. Zajmuje się samochodową branżą, spotykam go w Vojens, w kurtce Castrola uśmiechnięty, choć za tym uśmiechem jakbym dostrzegł żal, że kariera została tak brutalnie przerwana przez złowrogi los, który niestety nigdy nie zasypia. O tym żużlowy świat zawsze pamięta.

Nie da się zapomnieć jego błyskawicznego wjazdu na podium mistrzostw świata!

W zachodniej cześci Sydney w dzielnicy Bunkstown urodził się w 1968 roku Todd Wiltshire. Australijczyk o jasnych długich włosach miał talent do żużlowych jazd. Po dwóch latach tradycyjnym zwyczajem australijskich żużlowców przyleciał do Londynu i zaczął jeździć w drużynie Wimbledonu Dons. Zrobił wrażenie; był tam dwa lata, potem przeniósł się do Reading. W 1990 roku na Odsal w Bradford mamy indywidualny finał mistrzostw świata. Tod Wiltshire ma 22 lata, jedzie jak rutyniarz, efektownie, zwinnie, skutecznie. Znawcy dostrzegają jego talent i wróżą przyszłość. Wygrywa niespodziewanie „chłodnym“ stylem mistrzostwo świata Szwed Per Jonsson, za nim jest gibki Amerykanin Shawn Moran a brązowy medal zdobywa rewelacyjny Australijczyk Todd Wiltshire. Zostaje błyskawicznie gwiazdą. Uformował ją srebrnym medalem razem z Leighiem Adamsem na torze Ellermuehle w pięknym Landshut w Niemczech w finale mistrzostw świata par, gdzie Australijczycy przegrali z Duńczykami.

Todd przyjeżdża do Polski w sezonie 1991 i startuje we Włókniarzu Częstochowa, prezentuje swobodny styl, jego płowe włosy dodają mu młodzieńczego uroku, jest skutecznym ligowcem. Kończy się sezon i Todd leci do gorącej europejską zimą Australii. Jest u siebie w domu. Raj.

Na początku stycznia 1992 roku wbija się ostro w serca środowiska fakt zabójstwa Edwarda Jancarza. Jest o czym mówić i myśleć. Żużlowcy na Antypodach startują, korzystają z doskonałych warunków do jazd, mają przedłużenie sezonu, bo na Starym Kontynencie panuje zima.

W Adelajde podczas turnieju Todd ulega nieszczęśliwemu wypadkowi, doznaje urazu kręgosłupa, najgorszej kontuzji jakiej zawsze obawiają się żużlowcy. Środowisko jeszcze nie ochłonęło po tragicznym zdarzeniu w Gorzowie Wielkopolskim, kiedy wstrząsa wszystkimi informacja z Adelajde o fatalnym przypadku Todda.

Zachwycił fachowców i fanów początkiem swojej kariery, nagle teraz wszystko się urywa i kto mógł wtedy przypuszczać, że to nie był ostatni przypadek tak dramatyczny na żużlowych torach w roku 1992. Fatalny rok dla asów.

Wiltshire jednk nie poddaje się, walczy z uporem, rehabilituje. Czas biegnie. Startują kolejne sezony, on chce powrócić w żużlowy świat. Zostaje mechanikiem Marvyna Coxa, który jako Anglik jeździ z niemiecką licencją. Nie satysfakcjonuje go jednak drugorzędna rola, już zachłysnął się wiwatującymi na jego cześć tłumami na stadionach. Wraca wreszcie na tor jako zawodnik, jest rok 1997. Po pięciu latach uporczywej walki z sobą. Zdobywa mistrzostwo Niemiec, powtarza za rok ten sukces, ma niemiecką licencję. Kroniki notują come back Australijczyka. Jest dobrze.

W 1997 startuje w barwach Wybrzeża Gdańsk, za rok przenosi się do Rybnika.

W 1999 roku zostaje mistrzem Australii. Po kontuzji i powrocie  na tor już nie jest taki żywiołowy, natura poskromiła fantazję, nie ograniczyła jednak zdolności i talentu.

W 1999 rku bardzo udanym dla niego razem z reprezentacją Australii zdobywa złoty medal na torze w Pardubicach, w drużynowych mistrzostwach świata. Znów jest na topie, wcześniej wygrywa morderczy turniej interkontynentalny indywidualnych mistrzostw świata.

W 2000 roku w serialu Grand Prix jest ósmy, nie opuszcza turniejów GP, choć nie notuje większych sukcesów, jest jakby po tej kontuzji nieco spętany, nie tak szaleńczy do końca. Los zrobił swoje. To zrozumiała reakcja organizmu po przejściach, które w psychice zostawiły trwały ślad.

Startuje udanie w polskiej lidze, wabi go Polonia Bydgoszcz i jeździ tam od 2000 roku do 2004. Młodzi podpatrują jego jazdy, luzackie, balansuje nie wymuszana harmonia ciała z motocyklem. Notuje na koncie mistrzostwa Polski z Polonią. Dobrze czuje się w Bydgoszczy mieście Tomasza Golloba a kibice doceniają umiejętności Australijczyka, tamtejsi fani znają się na tym sporcie od zawsze.

Jakiż hart ducha i niesamowita wola zadecydowała o powrocie po tak ciężkiej kontuzji na tor, bez oporów, bez zahamowania, że może wydarzyć się najgorsze, które po 1992 roku zostało przegonione jak się okazało już na zawsze.

Rok 1992 zaznaczył się w historii żużla przykrymi faktami, zdarzeniami, do jakich doszło w styczniu przed sezonem. Mocno ostudziły nastroje kibiców jak zwykle spragnionych emocji od marca do jesieni.

Miałem okazję oglądać Todda Wiltshire na torze wielokrotnie, byłem jego zagorzałym fanem od początku, demonstrował agresywny, efektowny, taki amerykański w wykonaniu styl. Podobał się i był co ważne skuteczny. Bez pardonu w Bradford na trudnym torze wjechał na podium mistrzostw świata, zdobywając przecież medal i zostawiając za sobą słynnego duńskiego internacjonała Hansa Nielsena.

SPEEDWAY i jego historia integralnie związane są z nagłymi wypadkami, przerwanymi karierami i bólem. Todd Wiltshire wykazał determinację i pomogło mu szczęśliwie zdrowie by wrócić jeszcze na tor i i pokazać piękny styl jazd. Ba, zdobywać medale! Niesłychana kariera z antraktem. Nie każdemu tak się udało. Nie odeszła mu nigdy ochota do sportu. Sylwetka znakomita i postawa godna uwiecznienia. Todd Wiltshire! Australijczyk, który nie poddał się i dokończył dzieła, które los próbował mu zepsuć do końca życia. On dał radę, ale inni niestety nie dali, bo w ich przypadku los był bardziej okrutny.

cdn

Jest styczniowa sobota, karnawał, ludzie rozbawieni, polska transformacja polityczna i gospodarcza 1992 roku daje upust przedsiębiorczości. Rosną nadzieje na lepsze jutro. Gorzów Wielkopolski żyje żużlem od lat, tam rodzą się talenty, panuje zdrowa atmosfera sportowej rywalizacji i w kulisach codziennego życia mówi się o żużlu otwarcie i szczerze. Nie ma tajemnic. Każdy temat zaczyna się i kończy jednakowo. Speedway.

Idolem gorzowskiej społeczności sportowej jest były zawodnik, reprezentant Polski, medalista mistrzostw świata, wprost legenda za życia Edward Jancarz. Kiedy kończy karierę  ma za sobą bogaty dorobek, opinię solidnego żużlowca w Polsce i na świecie. Startował dosłownie wszędzie od Antypodów przez brytyjskie tory aż po Kalifornię, legendarne Los Angeles. Kibice londyńskiego Wimbledonu uwielbiali Jancarza, doświadczał tego i jego skromny mechanik John. Gorzowski „ majster“ Edward Pilarczyk znał Edka na wskroś, jak syna, przejechał z nim tysiące kilometrów. Pracowali w pocie czoła, kiedy była okazja balowali.

„Eddy“. Miałem okazję być na dziesiątkach turniejach z udziałem mistrza znad Warty, uczesniczyć z nim  na zawodach i towarzyskich party. Związał się z Haliną, żona była odporna przez długie lata na uciążliwe życie żużlowca tej klasy, wówczas nie było takiej tradycji wojażowania razem jak dziś. Nie mieli dzieci. Jancarz wybudował jako bodaj pierwszy ze środowiska żużlowego okazały dom w centrum Gorzowa, miał za co, gdyż jego zdobycze punktowe dobrze transferowały się na angielskie funty i złote. Sympatyczny i lubiany przez kibiców obu płci. Ta druga płeć nie była mu obojętna. „Eddy“ był  zawodnikiem o ładnej sylwetce, technicznie jeżdżącym, znającym się na sprzęcie. Nie był artystą, był mocnym fachowcem w żużlu i takim został zapamiętany w rodzinnym kraju, na wyspach brytyjskich. Obciach był mu obcy, jak trzeba było pomagał na Wembley sprzętowo ziomalowi Jerzemu Rembasowi, gdy ten walczył o podium.

Multimedalista wszelkich mistrzostw, od Polski zaczynając a kończąc na światowych, prestiżowych turniejach. Fachura, solidny, dobrze zarabiający.

W 1984 roku podczas mityngu na gorzowskim torze dochodzi do incydentu z młodym, włoskim żużlowcem Valentino Furlanetto; wypadek wygląda makabrycznie, jeszcze uderzony motocyklami Jancarz cudem wychodzi z karambolu po długim i bolesnym leczeniu. Media brytyjskie bardziej interesują się stanem zdrowia Jancarza niż polskie. Wraca do życia, do rzeczywistości, do sportu, nie daje jednak rady. Wypadek zostawia na nim trwały ślad. Kończy karierę. Jestem z nim w długiej podróży aż do Edynburga, obserwuję jak kochają go brytyjscy fani. Polska reprezentacja zalicza mało udane test – mecze. Wracamy. Dostrzegam u mistrza zmiany w psychice. Trudno o tym pisać ale tak było. Po dwóch piwach już normalnie, wpierw nieznośny, potem radosny.

Zostaje cochem reprezentacji, trenerem w Gorzowie. Cieszy się jak dziecko, kiedy jego wychowanek Piotr Świst robi błyskawiczne postępy. Ma taką samą sylwetkę jak mentor. Mistrza jednak nie doścignie, mistrz jest tylko jeden.

Wyruszam na turniej mistrzostw świata w podróż do Lublany. Jancarz jako trener, po drodze do stolicy ma wypadek czerwonym Mercedesem GOE 28 82, pamiętacie to auto gorzowskiej ikony?

Jedzie do Słowenii „ maluchem“ z gorzowskim mechanikiem Stanisławem Maciejewiczem w upale, z oponami na dachu. Zenon Plech awansuje do półfinału IMŚ, razem z zielonogórskim, młodym zawodnikiem Zbigniewem Błażejczakiem, który potem zostaje skazany za zbrodnię. Straszne zdarzenie. Błażejczak w Lublanie zachorowuje na ospę, wracamy w upale do domu z duszą na ramieniu.

Edward Jancarz zapisał w historii żużla światowego i polskiego bogaty rozdział. Startował w mistrzostwach świata par najczęściej z eks – gorzowianinem Zenonem Plechem, rozumieli się na torze i poza nim. Zdobywali medale, jeździli w Anglii i uwielbiali tamtejszą atmosferę. Rogate dusze ale zwycięskie, jak to się mówi: lepiej stracić z mądrym, niż zyskać z głupim.

„Eddy“ nie był łatwym człowiekiem, po zakończeniu kariery miał czas, mieli też czas dla niego inni. Życie towarzyskie nie patrzy na zegarek. Rozstaje się z żoną Haliną, która w pamiętnym roku 1984 trwała przy nim wiernie i czuwała aż wyzdrowieje. Znajduje nową, młodą towarzyszkę życia Katarzynę. Nie jest potulna jak pierwsza, a mistrz nie ten sam.

Stop. Zanim do tego doszło małe wspomnienie z roku 1980, kiedy to w słoweńskim Krsku Jancarz z Plechem zdobywają srebrny medal mistrzostw świata par. Przegrali tylko z angielską parą. Jechali autem z Anglii, Edward startował w Wimbledonie, Zenon w Hackney. Przyjechali późno, więc polska ekipa denerwowała się bardzo, koniec jednak był szczęśliwy. Ten duet był skazany na sukcesy i na porażki, na jazdy zapierające dech w piersiach, na walkę z kontuzjami i ból, ale zawsze z niesamowitą determinacją i wolą zwycięstwa. Byli wizytówkami polskiego żużla, amabsadorami Polski w lidze brytyjskiej. Kochali sport i życie.

Znalezienie drogi po zakończeniu kariery jest wyborem trudym i wymagającym twardego charakteru do końca. Nie każdemu się udaje, ważna jest rodzina, samotność bywa złym doradcą.

W czasie kariery Edwarda Jancarza bycie wizytówkowym żużlowcem było sztuką, utrzymywanie się na topie, kwalifikowanie do finałów mistrzostw świata. Zdobywanie medali. Nie można porównywać tamtych czasów do dzisiejszych. Dziś zawodnicy wolą mieć furę pieniędzy w polskiej lidze i rezygnują z walki o mistrzostwo świata.

Stop. Jest poranna niedziela 12 stycznia, telefony urywają sie w redakcji „ Sportu“. W sobotę został w Gorzowie Wlkp. pchnięty nożem przez żonę Katarzynę Edward Jancarz. Koledzy ze „ Speedway Star“ nie chcą w ten fakt uwierzyć, lecz po chwili muszą. Dociera do nich, tak jak do mnie dużo wcześniej, smutna wiadomość. Podczas rodzinnej sprzeczki w afekcie zginął idol żużlowego świata. Rodzinne miasto było w szoku. W świat popłynęły informacje o tragicznym wydarzeniu. Styczeń był zimny i początek roku zaczął się fatalnie. Nic nie jest w stanie zatrzymać jednak bieżących dni, bo jedni odchodzą a drudzy się rodzą. O jednych się zapomina, o drugich pamięta.

Edwardowi Jancarzowi w 2005 roku postawiono w Gorzowie pomnik, ma swoją ulicę a okazały stadion na którym kręcił pierwsze kołka nosi jego imię. Od 1992 roku na tym stadionie organizowane są memoriały Edwarda Jancarza, pierwszy wygrał Duńczyk Hans Nielsen. Pamiętają i chyba będą pamiętać.

Dwa życia mistrza; sportowe i to zwykłe, codzienne. „EDDY“, dwa światy. Dramat wydarzył się 20 lat temu, nie pierwszy w tym sporcie i nie ostatni. Samobójcze akty, zbrodnie też oraz incydenty towarzyszą historii żużla. Ten sport jest ekstremalny, z silnymi emocjami, mający niemal fanatyczne środowisko, ciągle pobudzający wyobraźnię, nie dający dystansu wytchnienia poprzez swoją wyostrzoną dramaturgię. Speedway ma jasne strony i trochę ciemnych. Barwy życia nigdy nie płowieją. Odżywają. Lat nikt nie liczy, pamięć bywa zwrotna. Jest jak to nasze prozaiczne życie, które czasami wstrząsa do głębi serca. Trzeba jednak jakoś z tym żyć, no i jechać dalej.

Wyobraźmy sobie takie miejsce Cafe Speedway, przytulne z dobrą kawą i ciastkiem. Z rozmowami o sporcie i nie tylko. Ciekawi goście. Rozmowy. ”Rolling Into Deep” śpiewa zachrypniętym głosem rewelacyjna Angielka Adele Adkins. Świąteczny nastrój. Ciepło, za oknem nie ma śniegu, migocze choinka. Nie białe a zielone święta. Raczej kolorowe. Trzeba na nie mieć czas. Nie tak dawno Daniel Olbrychski, który obchodził benefis 50 – lecia pracy artystycznej powiedział, że ”wszystko miałem z wyjątkiem czasu”. Dodał także:  “Jak przeżywałem dramaty, to mój zawód mnie ratował, zawsze był mi wierny, kobiety nie”. Spotkaliśmy się kiedyś nocą w Atenach podczas Kongresu FIM. Czy ktoś ma zbieżne poglądy jak Daniel Olbrychski?

- Szkoda, że tak fantastyczny finał ligi w Zielonej Górze został zmącony przez tragiczny wypadek kibica. Zepsuty został cały wysiłek Falubazu aby impreza była wyjątkowa. Tak się też stało, pamiętamy ale dwuznacznie niestety.

- Gospodarze przedobrzyli, trzeba było już nie przenosić się ze stadionu pod palmiarnię,  była niedziela i późna pora. Za dużo atrakcji i tragicznie się skończyło.

- Zostawmy wypadek, zdarzają się takie incydenty. Strona sportowa na stadionie była fantastyczna, atmosfera mistrzowska, teraz powstaje pytanie czy Falubaz obroni złoto drużynowych mistrzostw Polski?

- Będzie trudno, odszedł Marek Cieślak, braknie mistrza świata Grega Hancocka. To już inny skład, prezes Robert Dowhan ma inne obowiązki, senatorskie, nie będzie lekko.

- Każdy zespół inny, bo ozdobiony tylko jednym startującym w serialu Grand Prix. Konkurencja wyrówna się…

-  No dobrze, idiotyczne sytuacje, żeby zawodnik awansujący do turniejów Grand Prix rezygnował z walki o mistrzostwo świata. Piotr Protasiewicz wybrał pewną kasę, dużą i bez ryzyka. Paranoja, zawsze cel mistrzostw świata był nadrzędnym. Zmieniły się czasy.

- Wszystko przez liczbę turniejów, po co tyle, zawodnicy nie wytrzymują całego sezonu i praktycznie po sześciu turniejach mają dość, brakuje im świeżości, pieniędzy.

- Teraz jeszcze w premierze sezonu mamy daleki lot na koniec świata do Nowej Zelandii, potem powrót do Europy i na nowo oranie od wiosny do jesieni.

-Kto wytrzyma taki maraton?

- Kalendarz jest przepełniony startami ligowymi.

- No właśnie,  jazdy w kilku ligach. Zmęczenie jest odczuwalne. Tracą na wartości tradycyjne imprezy, o choćby mistrzostwa Polski. Komercja zabija prestiżowe starty.

- A co niszczy speedway, bo trudno mówić przez nowozelandzki pryzmat, że się rozwija.

- Nawet wyprawy do Argentyny nie zwiększą zainteresowania, choć dobrze, że i tam ścigają się na torze. Argentyna kraj befsztyków i czerwonego wina. Kilogramowe szaszłyki, najlepsze mięso z podgardla, byłem, Buenos Aires i noce jak bajka.

- A propos wyborów Grand Prix, niepojęte by taki talent australijski Darcy Ward odpuścił mistrzostwa świata.

- Dawniej za takie decyzje federacje zawieszały zawodników, bo mistrzostwa świata miały priorytet.

- Czasy inne, liczą się pieniądze, ludzie mają monety w oczach.

- Prezesi klubów zepsuli towarzystwo i teraz mają problemy z budżetami.

- Jakoś sobie radzą, mimo, że płacz słychać wszędzie. Tak jest przed sezonem, potem  lament cichnie, kluby zalegają z wypłatami, co stało się polską normą i jakoś nikt nie strajkuje.

- Wzmacnia się Tarnów, Marek Cieślak nad Dunajcem i Amerykanin Greg Hancock, Maciej Janowski, sami mistrzowie i prąd Taurona. Jest kasa? Chyba jest!

-  Liga będzie wyrównana a czy poziom wyższy?

-Problemtyczna sprawa, może być ciekawie, zażarcie lecz wcale nie na obrotach najwyższych.

- Bzdura, będą się “ciąć”, liga wyzwala maksymalnie adrenalinę.

- Podnosi, ma jej już dość prezes Unii Leszno Józef Dworakowski, prezes Stali Gorzów Władysław Komarnicki, którzy ustawili kluby jak dobre przedsiębiorstwa, rezygnują, Prezes Komarnicki zapowiedział odejście i przedstawi swojego następcę.Tego jeszcze nie było. Spasował częstochowski prezes Marian Maślanka, włókniarze mają długi.

- Aktywni prezesi, mają ustabilizowane firmy, wnieśli do żużla sporo, jednak nie dają rady i chcą oglądać speedway z trybun. Szkoda ich.

- Leci czas. Sezon sie skończył, transfery już nie rajcują, wszystko poukładane pod koniec sezonu dogadane przejścia zawodników i szkoleniowców. Nuda.

- Każdy chce mieć pewność bytu jak najszybciej.

- Kto zostanie mistrzem świata?

- Jarek Hampel?

- Wrażenie zrobił Greg Hancock, “Herbie” pokazał, że jest gościem nieprzeciętnym, sportowcem z krwi i kości. Nie tylko super zawodnik ale i przyjemny człowiek. I pomyśleć, że w 1993 roku w finale mistrzostw świata w bawarskim Pocking, kiedy wygrał jego rodak Sam Ermolenko a Tomasz Gollob był siódmy, Greg zdobył tylko dwa punkty i był ostatni. Jak wspomina, spiął się wtedy na maksa i wyniki były.

- Mało takich gości, dzięki podobnym asom sport jest fantastyczny. Dzięki i takim twardzielom jak Australijczyk Leigh Adams, który po piekielnie ciężkim wypadku jedzie do USA, by tam kontynuować rekonwalescencję. Dopadł go życiowy pech.

- Hampel ma szanse na złoto czy nie?

- Oczywiście, tylko musi być równiejszy, dwa turnieje ewentualnie słabsze, w innych trzymać się podium.

- A Tomasz Gollob?

- Niewiadoma, wszystko potrafi, zwyczajny “profesor”, w minionym sezonie zawiódł jednak, miał szanse na walkę z Gregiem, obniżył loty niespodziewanie.

- Każdy ma prawo do słabości.

- Gollob to firma. Jeszcze powalczy.

- Konkurencja w serialu GP spłaszczyła się, może być ciekawie ale bez ekscytacji, finał mamy w Toruniu.

- Ten sezon będzie w cieniu piłkarskich finałów EURO oraz letnich igrzysk w Londynie. Oczekują nas nieprzeciętne emocje sportowe i wrażenia. Super. Fotele przed ekranami TV są rezerwowane, speedway będzie na swoim miejscu w sercu. To jest nasze drugie życie ponad wszystko. Spoko.

- Tak, w Cafe Speedwy porozmawiać można do woli i mieć przy okazji nadzieje na lepsze dni, bo “kto nie doznał goryczy ni razu, nie dozna słodyczy w niebie”. Adele cudownie śpiewa, “Make You Feel My Love”. Pokazała się gwiazda na niebie. Dla ludzi, którzy mają czas i święta.

Znakomita hinduska przywódczyni Indira Gandhi powiedziała kiedyś, że „historia jest najlepszym nauczycielem, ale ma najgorszych uczniów“. Rozpętała się burza na lewo i prawo w związku z oświadczeniem Unii Tarnów w sprawie Sebastiana Ułamka i Krzysztofa Kasprzaka w sprawie odszkodowania jakiego domaga się klub. Tarnowianie mają dług wobec zawodników. Dyskusje trwają i prawda leży pośrodku. Trener Marek Cieślak powiedział, że jest mu wstyd za działaczy tarnowskich. Cieślak będzie szkoleniowcem tarnowian. Nie bardzo rozumiem oburzenia w środowisku na decyzje działaczy Unii. Ich zbójecka wola, ich pieniądze, zabrałem na ten temat już wcześniej głos i z niczego się nie wycofuję, absolutnie, uważam, że tarnowianie wiedzą co robią. Doszukiwanie się z ich strony niecnych zamiarów, mało sportowych i w ogóle złych dla środowiska, bo zawodnicy są bez skazy i należy im płacić obojętnie co robią, jest dziwną praktyką wybielania. Nie można tak traktować żużlowców? A czy można mieć takie a nie inne zdanie na ich jazdy, na jakość?! Zawsze prawdy leżą pośrodku, zawodnicy wypieszczeni przez długie lata mają poczucie niewinnych i takich, którym nie można nic zarzucić. Czyżby?

Potępianie działaczy też nie mieści się w moich parametrach, ponieważ nie zgłębia się powszechnie kursujących opinii na temat krzywdy zrobionej zawodnikom domagając się od nich finansowego zadośćuczynienia. Jak śmiano! W tym przypadku należałoby się zastanowić nad nietykalnością asów i ustaleniem norm wobec pracowników klubu. Jak to się mówi: wierz, ufaj ale kontroluj wszystko.

Czy trudne tematy omijać, czapkować uniżenie i całować w d…?

O czym jeszcze szepcze się po kątach?

Nowym regulaminie drużynowych mistrzostw świata. Liczba startujących zespołów mówi o wielkości tego sportu i nie czarujmy się, że jest dobrze. Dziewięć drużyn! Ograniczenie zawodników w zespole do czterech niczego nie spowoduje. Nie ma rezerwy piątego. Drużynowe mistrzostwa świata powinny być kategorią, która sprzyja rozwojowi tego sportu, stwarza warunki do promocji i po jakimś czasie liczba uczestników powiększa się o nowe teamy. Czy tak będzie? Nie chcę być złym prorokiem. Nie ma co martwić się, że zmieniono schemat tych rozgrywek w których mamy tak duże sukcesy. Startujemy w półfinale w Bydgoszczy z Danią, Rosją i zwyciezcą eliminacji w Lublanie, gdzie pojadą Amerykanie, Włosi, Finowie i gospodarze. Może wreszcie przełamią się młodzi Jankesi pod wodzą Grega Hancocka, choć w ten wariant raczej nie wierzę. Brak im zaplecza. Szanse mają Słoweńcy z Matejem Zagarem na czele. Jak będzie w Bydgoszczy? Trzy drużyny będą się ostro ścigać… wybrańcy Marka Cieślaka i broniący złota, Rosjanie z Emilem Sajfutdinowem, który pojedzie przecież na własnym torze, no Duńczycy. O dwa premiowane miejsca nie będzie łatwo… Zwycięzca awansuje do finału w szwedzkiej Malilli, małej miejscowości. Tamże wcześniej baraż z którego trafi do finału tylko zwycięska drużyna, a nie dwie jak było do tej pory, co jest dobrym pomysłem. Szwedzi mają finał zapewniony, jako gospodarze, czyli wraca się do dawnych schematów w DMŚ. Tak powoli tu i tam notuję powroty do tego co już było a zostało jak mówią górale „zwywracane“ niepotrzebnie.

Kto jeszcze może być w finale obok nas, ponieważ nie wyobrażam sobie żeby zabrakło cieślakowych chłopców mających atut własnego toru. Drugi półfinał rozegrany zostanie w angielskim King’s Lynn z udziałem Australijczyków, Czechów i gospodarzy, jeszcze dojdzie wygrany z eliminacji w niemieckim Herxheim/ Łotwa, Ukraina, Francja i Niemcy/. Jason Crump i jego młodsi koledzy są faworytami tej grupy. W Herxheim szanse mają Niemcy.

Przypominam te rozgrywki, bo one zamykają w sobie cały ten świat żużlowy, ile jego jest na torach żużlowych. Francuzi to promocja, nie ma Norwegii, Bułgarii, Holandii czy Nowej Zelandii. Pocieszanie się, że speedway powiększa geografię brzmi groteskowo. Speedway przez rozdmuchany układ turniejów Grand Prix drepcze w miejscu i kokietowanie Nowej Zelandii skończy się chyba na niczym, prócz drogiej wycieczki. Western Springs w Auckland czeka, tamtejszy boss Bill Buckley liczy, że może zgromadzi około 20 tysięcy fanów. Ale optymizm! Odbyła się konferencja w Nowej Zelandii, nie mogło tam zabraknąć „ ziomala“, czterokrotnego mistrza świata Barry Briggsa „ Briggo“ i sportowej eminencji FIM Duńczyka Ole Olsena, trzykrotnego mistrza świata. W sumie siedem złotek. Impreza GP NZL ma ożywić region i… poruszyć europejskie portfele fanów żużla. Z Polski wybiera się duża grupa, polecą angielscy fani, pewnie niemieccy, którzy lubią podróżować po świecie. Planuje się uruchomić czartery. „Normalne“ podróże w ten rejon rejsowymi samolotami trwają około 30 godzin. Nie są tanie, ale – nic nie zdarza się dwa razy – mówią bywalcy ekstremalnych eskapad. Wypad do Nowej Zelandii jest na pewno dla europejskich kibiców podniecającą wyprawą na przednówku sezonu.

Jak GP NZL ustawi resztę serialu od Leszna przez Vojens do Torunia? Western Springs jawi się na pewno atrakcyjną podróżą do miejsca, które zanotowało dotyk wyścigów motocyklowych już w 1929 roku, jest zatem nie banalna historia, egzotyka surowej przyrody kraju „Briggo“, przede wszystkim sześciokrotnego mistrza świata Ivana Maugera, no i… kiwi.

Na tym wątku, nienaruszalności sportowych związków, które funkcjonują często jak państwo w państwie, powstaje dylemat związany z sanacją tych organizmów, ich zdrowej odnowy. Jak to zrobić, skoro statuty bronią struktur i trudno nowym działaczom, choćby mieli złote pomysły na wagę Nobli, przebić się przez sito wyborów obwarowanych już od podstaw. W takich strukturach, gdzie nie ma mowy o wyborach ludzi z ulicy zdarzają się osoby przypadkowe, które w wyniku jakiś tam sytuacji działają w klubach i nagle awansują w zamieszaniu wyborczym jako ludzie znikąd. Skąd? Niby wiadamo, lecz ich dorobek  jest marny. Statuty związków sportowych są stare jak świat, przestarzałe nie  dają szans młodym, prezesi oraz zarządy tak manipulują przy wyborach, żeby osoby niewygodne absolutnie nie miały szans na wyborczej drodze. Przykłady? W wyborach Polskiego Związku Motorowego do władz wszedł prezes kulejącego klubu żużlowego z Rybnika. Znany? Trzeba można zapytać choćby na terenie okręgowego związku motorowego na Śląsku. Klub dołuje, rodzą się różne pomysły, nawet takie żeby tradycję spuścić już na sam doł ligowych tabel i zaczynać od nowa, bo budżet jest obciążony długiem z przeszłości. Trudna sytuacja dwunastokrotnego drużynowego mistrza Polski, owiana sławą Antoniego Woryny, Andrzeja Wyglendy, braci Majów i Tkoczów.  Tradycja rybnickiej kuźni jest tak duża, że dziwię się bardzo, że nikt w Rybniku od dłuższego czasu nie może zdecydować się na historyczny ruch ratujący ikonę polskiego i światowego jakby nie było żużla. Człowiek, który prezesuje i który nie ma pomysłu na ratunek ROW jest wybrany w strukturze PZM do władz. Jak to się stało?

Polski Związek Motorowy nie jest odosobniony przy czteroletniej kadencji w wyborczej walce o stołki. Demokratycznie oczywiście. Trzeba tylko mieć zawsze mandat na wybory jakiejś grupy, klubu. Bez tego ani rusz. I nie ważne czy ktoś coś zrobił społecznie, ma zasługi, plany i jest osobowością potrzebną dla rozwoju związku czy nie, istotny jest kartonik mandatowy. Najważniejszy. Jego posiadanie uprawnia do głosowania a opinie zbiera się i liczy dokładnie kto na kogo. Niepewni są na cenzurowanym. Przygotowanie wyborów jest majstersztykiem, który trwa wiele tygodni, trud w efekcie się opłaca, ponieważ trzeba być pewnym swoich wyborców. Na 100 procent.

Kto odmieni statuty sportowych związków? Mają one swoje kody zapewniające zarządom trwanie i trwanie. Polski sport potrzebuje nowej fali działaczy. Futbolowa władza jeszcze za prezesa Michała Listkiewicza utrwaliła przekonanie, że trudno cokolowiek zmienić. Sukcesję jaką zostawił Listkiewicz w postaci bramkostrzelnego kiedyś piłkarza z Mielca odbija się głośną czkawką w Europie. Wstyd. Kilkaset osób z zarzutami korupcyjnymi, piłkarze, działacze, sędziowie. Lista długa, teraz odwołany został człowiek, który długo przeżył w PZPN różne czasy. Nic nie trwa wiecznie, ucho od garnka wreszcie się urwało. A następne?

Związki sportowe mamy rozmaitej urody, prezesów, sekretarzy generalnych i mniej generalnych. Sport zawsze był magnesem, sam byłem przecież działaczem PZM. I nie tylko w tej organizacji, którą tak świetnie ustawił kiedyś prezes nad prezesami Roman Pijanowski.

Zła sława PZPN sieje w społeczeństwie niemal filmowy obraz patologii, ludzie kojarzą sport z takimi wyczynami z jakimi potem mają do czynienia prokuratorzy. Fatalna passa, która obudowana i umocniona przez majestat FIFA za czasów wspomnianego prezesa Listkiewicza dała teraz efekty.  Kiedy nastąpi kres? Czy prezesi mają honor? A kto ma, jeśli niektórzy prominenci z zarzutami dalej sprawują władzę w kraju?!  Jest wina, powinna być kara. Ale nie ma. Harcowanie kwitnie.

W perspektywie mamy EURO – 2012. Prezes Lato z perlistym uśmiechem zapewnia, że abdykuje kiedy Polska nie wyjdzie z grupy. A jak wyjdzie, zostanie? Drwina z nas wszystkich i przeświadczenie, że można kpić w żywe oczy i nic się nie stanie. Prezesi z żelaza. Kto widział, żeby lato trwało latami…

Nie ma kadencyjności, niektórzy ciągle są i nie dają szans młodszym. Był taki czas w historii polskiego sportu, że w latach 70 – tych do związków sportowych władza desygnowała młodych działaczy partyjnych o szerokich horyzontach. Niektórzy nie utrzymali się, większość jednak dała o sobie znać i daje. Prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego Piotr Nurowski, który tragicznie zginął w katastrofie samolotowej w Smoleńsku był dobitnym przykładem działacza, który jako młody człowiek kierował związkiem lekkoatletów. Byli inni np. Jerzy Dachowski. Dostali kiedyś szansę i ją wykorzystali; dziś takiej okazji młodzi nie mają, bo statuty “ponadzwiązków” bronią wyborczej machiny utrwalającej patalogiczny brud, choć nie wszędzie tak się dzieje na szczęście.

Co wtedy zostało posiane wyrastało przez lata, mimo, że prezesi płakali po każdym sezonie jak bobry, by po kolejnym otarcu łez na nowo zawierać lukratywne kontrakty i wcale guru zawodniczych polis nie był solidny Duńczyk Hans Nielsen. Za hasłem, że w polskiej lidze pieniądze leżą na torach i trzeba je tylko zbierać, żeby ich wiatr nie zdmuchnął pomknęli zawodnicy z górnej i niższych półek.

I tak jest do dziś, choć premier zapowiada kryzysowe rozwiązania. Można lansować tezę, że dziś kroi się już inaczej kontrakty, bardziej ostrożniej, lecz by zadowolić nie tylko kibiców ale i lokalnych decydentów i oferować igrzyska klasy lux trzeba montować zespoły z gwiazdami. A gwiazdy potrafią kaprysić.

Tauron Unia Tarnów zrobiła precedens i złożyła w kancelarii adwokackiej pozew w  sprawie odszkodowania jakiego się domaga w kwocie ogromnych euro od Sebastiana Ułamka i Krzysztofa Kasprzaka. Menedżer Ułamka ripostuje i tyle, bo co mu innego pozostaje. Nic. Rzeczywiście obaj zawodnicy nie spełniali oczekiwań klubowych mocodawców. Unia kołysała się niebezpiecznie, wyszła jednak na prostą i montuje elektryzujący team dream.

Czy żądanie odszkodowania przez klub jest idiotyzmem?

Patrzę inaczej na problem. Podobno klub zalega zawodnikom z wypłatami, co jest polską normą, tak się dzieje powszechnie. Budżety nie mają zazwyczaj pokrycia pod zawierane kontrakty i funkcjonuje pojęcie „ jakoś będzie“. Tradycja obrosła przez lata rozwoju polskiego żużla w klubowych kantorach. Jakoś będzie i zobaczymy. A jak nie zobaczymy? No właśnie! Wtedy mamy numery zalegania z wypłatami. To jeden problem. Drugim jest dostrzeganie lekceważenia obowiązków przez zawodników. Na  giełdzie kulis klubowego życia funkcjonują różne opinie o zawodnikach. Jedni mają etykietę solidnych, inni kapryśnych finansowo i mających monety w oczach. Mówi się przecież, że jeśli zawodnikówi X poda się rękę, to potem brakuje już dwóch palców albo i więcej. Krążą różne wersje i nie ma „świętych“ w sporcie, którym teraz na polskim podwórku zarządzać będzie gwiazda Platformy Obywatelskiej bardzo medialna Joanna Mucha. Gratulacje dla nowej minister!

Ad rem. No to jak, czy tarnowski klub ma rację? Powiało precedensem. Koszykarska elita  NBA ma lokaut. Kiedyś przed laty mój znajomy, zagorzały kibic Ostrovii, twierdził wszem i wobec, że polskiej lidze potrzebny jest właśnie lokaut. Zacznijmy więc od nowa, bo w głowie się kręci. A kto winien? Kto winien temu, że zawodnik nie chce walczyć o mistrzostwo świata, tylko wybiera ligową młóckę i gwarantowaną kasę, bez brudzenia kevlaru w serialu Grand Prix. Przerażają mnie takie wybory, o których dawniej nie śniło się walczakom typu Edward Jancarz czy Zenon Plech. Inny czas, inne charaktery.

Na rynku żużlowym była kiedyś autorytatywna Główna Komisja Sportu Żużlowego PZM. Teraz kompetencje rozmywają się pomiędzy Ekstraligową Spółkę, Giekażet i  Witkowski PZM. Duże sprawy trzyma ten trzeci decydent. Nie ma zgodności klubowej i jest problem jak ujarzmić rozkapryszone towarzystwo, rozpuszczane konsekwentnie przez lata. Jakoś trzeba tę „ żabę“ zjeść!

I trudno przewidzieć jak potoczy się roszczeniowa sprawa Ułamka i Kasprzaka jr. Mamy niewątpliwie novum na żużlowym rynku w wymiarze światowym. Na pewno zawodnicy mają co myśleć i adwokaci do załatwienia.

Kończy się era tete a tete w gabinetach, kończy się era udawania i zaczyna czas traktowania obopólnych obowiązków /gdzie niegdzie już jest/ wedle litery prawa. No i chyba honoru. Kluby muszą wypełniać obowiązki pracodawców z należytą atencją, natomiast zawodnicy spełniać zapisane wymogi zarówno wobec mocodawców, jak i kibiców, którzy wiedzą czasami więcej co i gdzie skrzeczy, niż przemądrzałe zarządy. Oszukane sytuacje w życiu i na torze mszczą się okrutnie. Zawsze.

I nagle rozpętała się burza z orzełkami na koszulkach. Piłkarskich. Trzeba nie mieć wyobraźni żadnej i wyczucia aby zatwierdzić zamiast historycznej tradycji orła białego tylko logo związku sportowego. Polski Związek Piłki Nożnej razem z firmą Nike wyciął paskudny numer i nasi reprezentanci wystąpili w dniu Święta Niepodległości w meczu z Włochami w koszulkach bez orłów i zagrali marnie. Przegrali, nie strzelili nawet karnego. Strzelił natomiast w patriotyczne serca prezes PZPN Grzegorz Lato, który jako szef jest przecież odpowiedzialny za wpadkę jakiej jeszcze w polskim sporcie nie było.

Ten akt głupoty i lekceważenia naszej tradycji jest przestrogą dla innych, którzy mają ciągoty do wywyższania komercji nad historyczną tradycję. Jeden z piłkarzy z żenadą powiedział, że orzełka ma i tak w sercu. Indagowani sportowcy znaleźli się w trudnej sytuacji, między sponsorem, związkiem a swoimi przekonaniami. Różnie z tego wychodzili, ale ich twarze mówiły o dużym zakłopotaniu i żalu, że tak się stało. Ano stało, zatwierdzono, wyprodukowano i decydenci liczą na potężny zarobek w euro.

Polski speedway nie ucieka od orłów, orły lecą do nich. Kiedy sięgnę pamięcią podczas prestiżowych wydarzeń na torach orzełek zawsze towarzyszył zawodnikom. A oni wypowiadali się dumnie: “ Zrobimy wszystko dla orzełka”… I tak jeździli na żużlowych torach od Edynburga przez Goeteborg, Landshut, Pragę do Wrocławia i Rzeszowa.

Inne reprezentacje jak pamiętam, Australijczycy czy Amerykanie nie uciekali od swoich znaków narodowych. Zwłaszcza Amerykanie wielbili swoją flagę, mieli podczas prezentacji zawsze małe chorągiewki, utwierdzali kult USA gdzie tylko mogli. Nie tak dawno podczas finału naszej ligi w Zielonej Górze Greg Hancock mistrz świata, podpora Falubazu w rundzie honorowej dzierżył z sobą wielką flagę USA. Jankesi tak robią obojętnie gdzie są, czy na igrzyskach, mistrzostwach świata, czy innych wydarzeniach sportowych. Kibiców uwodzi taki patriotyzm i nie brakowało go pod skoczniami gdzie cudownie latał Adam Małysz. Schowanie orzełka sportowcom jest sabotażem narodowym, który powinien być ukarany i za produkcję piłkarskich ubiorów pozbawionych orzełków powinni ponieść karę finansową członkowie zarządu, twórcy marketingowego bubla. Spłacać koszty do spodu. Jest wina, powinna być kara.

Ta afera powinna być orzestrogą dla innych, którym kołaczą się kiepskie w kreacji pomysły. Nie brakuje takich ludzi, którzy lekceważą narodowe świętości.

Poszukiwanie czegoś nowatorskiego, nie uwzględniając realiów, ponosi zawsze fiasko. Przypominam sobie nuworyszy, którzy w produkcji reklamowych gadżetów na żużlowe wydarzenia próbowali ominąć zawodnika czy zawodników na motocyklach. Były opony, tory, kaski, zamazane sylwetki. Nic tak nie oddaje charakteru żużlowego wydarzenia jak wizerunek sportowca w walce na torze. Nic nie zastąpi tego symbolu!

SYMBOLEM CHARAKTERU żużlowca stał się GREG HANCOCK, 41 – letni dwukrotny mistrz świata. Daria Kabała w Canal + w programie “1na1” zaprezentowała świetny materiał, przeprowadziła elegancki wywiad z mistrzem świata. Było w nim wszystko co należy i Greg powiedział wiele prawd życiowych, sportowych, przedstawił się jako spełniony mężczyzna, który mimo upływu lat dojrzał do jeszcze jednego tytułu przy swojej ekspresji, luzie, znakomitej sylwetce, sukcesach i charakterze prawdziwego sportowca. Materiał do oglądania i słuchania, uczenia jak trzeba w życiu kształtować karierę, walczyć z uporem i zachować pokorę wobec szaleńczego sportu, szacunek dla konkurentów i poszanowanie dla kibiców. Mieć czas dla mediów i być ponad wszystkim, co związane jest z prowincjnalnym zacietrzewieniem i kultem pieniądza. Mistrz Hancock powiada, że trzeba pracować a będzie ona wcześniej czy później wynagrodzona. Po kilkunastu latach jazd powraca na tron mistrza świata. Upór godny złota. Napisałem kiedyś, że Greg Hancock to taki… Frank Sinatra żużlowych torów.

Soczyście mówi o rodzinie, żonie i synach, wdzięcznych następcach swojego życiowego dzieła. Kalifornijczyk wybrał za miejsce pobytu Szwecję, powiedział wprost, iż początkowo oceniał Skandynawów jako chłodnych ludzi, dopiero z upływem czasu nabrał do nich przekonania. “Są świetni”, mówi po latach… I przypomina ten pierwszy finał światowy w bawarskim Pocking w 1993 roku, kiedy mistrzem świata został jego rodak zawadiacki Sam Ermolenko. Greg był ostatni z dwoma punktami, wspomina wygrany start z Duńczykiem Hansem Nielsenem i przegraną z nim walką na mecie. “Musisz być też taki duży, tak pomyślałem wtedy”, konkluduje dziś. Koleżeński w parkingu, dobry pracodawca wobec swoich mechaników rodem z Polski, towarzyski i zazwyczaj uśmiechnięty/dlatego przydomek Grin/, choć czasem pech go nie omijał. Chętnie dzieli się doświadczeniem z młodszymi. A być równym w szczęściu i nieszczęściu jest walorem niesłychanym. Trudną i męską cechą zarazem.

I taki Greg Hancock jest, co dobitnie pokazała w rozmowie bez skaz Daria Kabała, która też dziennikarsko, a mogę tak ocenić jako starszy kolega, dojrzewała na żużlowych torach podobnie, jak i jej interlokutor.

Ilu mamy takich sportowców jak Hancock w żużlu, dziś? A wczoraj? Można liczyć, w każdym razie młodzież niech się uczy od seniora Grega, który nie zamierza absolutnie kończyć kariery, a niektórzy już się nie nauczą, bo Herbie – Grin odjechał im sportowo i życiowo daleko.

Jak orzeł; amerykański a trochę polski.